In een rechtsstaat geldt gelukkig het Radhruch-formule en daarom sneuvelt de huidige vorm van amnestie. Hoeveel tekortkomingen Surinaamse rechters ook vertonen, het Constitutioneel hof is gelukkig bekent met de Radhbruch-formule.

Onrechtvaardige wetten zijn GEEN wetten.

Op diverse media kanalen is er een discussie gaande over de amnestiewet die de moordenaars in het 8 december proces moest helpen een bepaalde vorm van vrijheid als mens te genieten. Duidelijk is dat de amnestiewet niet tot intentie had tot waarheidsvinding maar juist verdraaien en elimineren van waarheidsvinding. Het Constitutioneel Hof van Suriname heeft er een stokje voor gestoken en de amnestiewet strijdig bevonden met de Surinaamse grondwet.

Het Constitutioneel Hof heeft hiermee mogelijk de Radbruch-formule toegepast zoals het hoort en ook het steeds beter ontwikkelde internationaalrecht gebruikt om te komen tot een ethisch besluit.

Wet is dus niet altijd wet.

Een analyse van de Radbruch-formule toegepast op de Surinaamse amnestiewet in de context van de 8 decembermoorden, met overwegingen over rechtspositivisme en illustraties van processen waar de Radbruch-formule een cruciale rol speelde, staan we nu bij stil.

De Radbruch-formule: Een Inleiding

Gustav Radbruch (1878 – 1949)

Gustav Radbruch, een invloedrijke Duitse rechtsfilosoof, ontwikkelde de Radbruch-formule als een ethische leidraad voor het omgaan met wetten die moreel verwerpelijk lijken.

De 8 Decembermoorden en de Surinaamse Amnestiewet

Chronologie van Gebeurtenissen

1982: De schokkende 8 decembermoorden schudden Suriname op, gevolgd door decennia van strijd voor gerechtigheid.

2010: Desi Bouterse, een verdachte van de moorden, wordt president van Suriname.

De Amnestiewet (Maart 2012)

Maart 2012: In een controversiële wending keurt het Surinaamse parlement een amnestiewet goed, gericht op het voorkomen van strafvervolging van de verdachten, waaronder Bouterse.

Toepassing van de Radbruch-formule in Suriname

Morele Overwegingen vs. Rechtspositivisme

Rechtspositivisme: Volgens de rechtspositivist moet elke wet, ongeacht de ethiek, worden gevolgd. De Surinaamse amnestiewet wordt beschouwd als legaal, zijnde aangenomen volgens de geldende procedures.

Morele Overwegingen: De Radbruch-formule suggereert dat er momenten zijn waarop de morele waarden de legaliteit van een wet kunnen overtreffen. Het verlenen van amnestie voor mensenrechtenschendingen stelt een morele uitdaging voor de rechtsgang.

Internationale Voorbeelden van de Radbruch-formule

Nürnberg-processen (1945-1946): De rechtspositivistische kijk op Duitse wetten werd uitgedaagd door de morele overwegingen tijdens de processen na de Tweede Wereldoorlog, waar nazi-misdaden werden bestraft.

Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie (1996): Hier werd de Radbruch-formule impliciet gebruikt om een evenwicht te vinden tussen gerechtigheid en verzoening na de apartheid.

Argentinië – Oordeel van de Juntes (1985): In Argentinië werden amnestiewetten die de militaire junta bescherming boden, later herzien in het licht van de Radbruch-formule, om gerechtigheid te waarborgen.

De Radbruch-formule, Morele Lichtbundel in Duistere Rechtszalen

De Surinaamse amnestiewet en de 8 decembermoorden vormen een complex moreel en juridisch dilemma. De Radbruch-formule brengt een schijnwerper op het toneel, waar rechtspositivisme en morele overwegingen botsen. Door internationale precedenten te bekijken, zien we dat deze formule een krachtig hulpmiddel kan zijn om te wegen wanneer een wet niet alleen als een wet moet worden beschouwd, maar ook als een schending van gerechtigheid en mensenrechten. In de duistere rechtszalen, waar de wetten soms tekortschieten, werpt de Radbruch-formule een morele lichtbundel op de zoektocht naar gerechtigheid.

Een wet is geen wet als het aanzet tot wandaden of wandaden ontziet. Ook in Suriname is een wet nietig, de amnestiewet is nietig, als het tot stand komt om misdagers te ontzien.

En daarom moet Suriname als samenleving dergelijke praktijken doorzien om te voorkomen dat de rechtsstaat een lachertje wordt van de regio en de internationale gemeenschap.

Radbruch leeft zo voort in iedere zichzelf respecterende rechtsgeleerde.