In die context is het niet alleen verdedigbaar, maar strategisch noodzakelijk om serieus te overwegen dat het voorzitterschap van de VHP in handen komt van iemand uit de Sanatan gemeenschap. Dat is geen religieuze stellingname, maar een politieke realiteit die voortvloeit uit geschiedenis, demografie en logica.

De partij achterban bestaat voornamelijk uit Sanatan’s terwijl de voorzitterschap altijd in handen is geweest van Arya Samadjis. Die mag anders. Politiek draagvlak moet prevaleren en het delen van macht is verstandig.

Het lijkt er zelfs op dat de verschil van mening op dit punt tussen de Sanatans en de Arya Samadjis nu de partij teistert met een mogelijke afsplitsing. Nu. De Soep wordt nooit zo heet gegeten als die wordt opgediend, dus de potentie van een afsplitsing en scheuring valt mee.

Dit artikel heeft tot doel om deze discussie in het openbaar te voeren en niet onder de pet te houden. Dit zijn slechte reflexen van de VHP die doorbroken moeten worden op weg naar de vernieuwing, verjonging en vooral hervorming van de partij op weg naar het kiezen van een nieuwe voorzitter in 2027.

Mijn vader was Sanatan, afkomstig uit een conservatief Sanatan familie. Mijn moeders familie Arya Samadj. Thuis gebeurde alles volgens de Sanatan tradities. Er was op dit vlak nooit discussie tussen mijn ouders en of tussen de families.

Dat er hier en daar wat principiële discussies plaatsvonden (tussen fanatiekelingen in beide gemeenschappen) over de bekrompenheid van de Santatans en de losbandigheid van de Arya Samadj dat maakt het spannend en dynamisch.

Het is goed dat jong en oud, niet hindoestanen, weten wat dit allemaal via de politiek betekent voor de Surinaamse gemeenschap, land en volk. Het is goed om meer diepgang en betrokkenheid te creëren onder Surinamers. Meer begrip, meer kennis dragen allemaal bij tot meer Bromtjie-Djari!

Lees en denk.

Sanatan Dharm: het fundament van de gemeenschap

Om de huidige discussie goed te begrijpen, moet eerst helder zijn wat de Sanatan Dharm is. De Sanatan Dharm is geen organisatie, geen stroming en zeker geen beweging met een oprichter of beginpunt. Het is het fundament van het hindoeïsme, een religieus en cultureel systeem dat zich over duizenden jaren heeft ontwikkeld. Het kent geen centrale autoriteit en geen enkel moment waarop men kan zeggen: hier begon het.

De basis ligt in de Veda’s, de oudste religieuze teksten, en wordt verder verdiept in filosofische werken zoals de Upanishads en epische tradities zoals de Mahabharata. Maar belangrijker dan de teksten is de praktijk: Sanatan Dharm leeft in rituelen, in familieverbanden, in culturele gewoonten en in de dagelijkse manier waarop mensen betekenis geven aan hun leven.

In Suriname is dit geen theoretische constatering. De overgrote meerderheid van de Hindostaanse gemeenschap is, bewust of onbewust, geworteld in deze traditie. Niet als ideologie, maar als leefwereld. Dat maakt Sanatan Dharm niet één van de vele stromingen, maar de dragende onderlaag van de gemeenschap waarop de VHP historisch haar bestaansrecht heeft gebouwd.

Arya Samaj: hervorming als reactie, niet als oorsprong

Daartegenover staat de Arya Samaj, een beweging met een duidelijk historisch beginpunt. Opgericht in 1875 door Swami Dayanand Saraswati, ontstond zij als reactie op wat werd gezien als verval binnen het hindoeïsme. De kern van de boodschap was eenvoudig maar krachtig: terug naar de Veda’s, weg van rituelen, weg van beeldenverering en weg van wat als latere vervormingen werd beschouwd.

De Arya Samaj bracht daarmee een rationaliserende en disciplinerende kracht binnen de religieuze praktijk. Zij legde nadruk op onderwijs, op tekstuele zuiverheid en op hervorming van sociale structuren. Dat heeft zonder twijfel bijgedragen aan de ontwikkeling van de Hindostaanse gemeenschap, ook in Suriname.

Maar het is essentieel om het onderscheid scherp te houden: de Arya Samaj is een hervormingsbeweging. Zij is ontstaan binnen een bestaande traditie en heeft die willen corrigeren. Zij is dus geen fundament, maar een reactie op het fundament.

De historische disbalans binnen de VHP

Binnen de VHP heeft zich over de jaren een specifieke dynamiek ontwikkeld. De achterban van de partij is in grote meerderheid geworteld in de Sanatan traditie, terwijl het leiderschap historisch sterk beïnvloed is geweest door Arya Samaj-achtergronden en denkwijzen.

Dat heeft lange tijd gefunctioneerd. Zolang er sterke leiders waren die deze twee werelden konden verbinden en balanceren, bleef de spanning beheersbaar. Maar zodra die verbindende factor wegvalt, komt de onderliggende disbalans naar de oppervlakte.

En dat is precies de situatie waarin de VHP zich nu bevindt.

De partij staat niet alleen voor een leiderschapskeuze, maar voor een correctiemoment. De vraag is niet wie de meeste interne steun kan mobiliseren, maar wie de partij weer in lijn kan brengen met haar eigen fundament.

Draagvlak en legitimiteit: de harde politieke wet

In de politiek bestaat er één wet die altijd geldt: legitimiteit volgt uit draagvlak. En draagvlak ontstaat alleen wanneer mensen zich herkennen in hun leiderschap.

Wanneer een partij structureel geleid wordt door een groep die niet in verhouding staat tot de samenstelling van haar achterban, ontstaat er op termijn vervreemding. Die vervreemding manifesteert zich niet altijd direct in open conflict, maar ondermijnt wel de cohesie en het vertrouwen binnen de organisatie.

De VHP bevindt zich op dat kantelpunt. De vraag is of zij dit herkent en erkent, of dat zij ervoor kiest om vast te houden aan bestaande machtsstructuren in de hoop dat de spanning vanzelf verdwijnt. De geschiedenis van politieke partijen leert dat dat laatste zelden goed afloopt.

Waarom een Sanatan voorzitter een logische stap is

Het pleidooi voor een Sanatan voorzitter moet niet worden gezien als een ideologische verschuiving, maar als een strategische correctie. Na jaren waarin één stroming dominant is geweest in de top van de partij, is het logisch en gezond om de balans te herstellen.

Dat herstel heeft meerdere effecten. In de eerste plaats zorgt het voor herkenning binnen de achterban. Mensen zien zichzelf terug in de leiding van de partij, wat het vertrouwen en de betrokkenheid versterkt. In de tweede plaats vermindert het interne spanning, omdat een gevoel van representatie ontstaat dat eerder ontbrak.

Maar misschien nog belangrijker: het creëert stabiliteit op de lange termijn. Een partij die in balans is met haar achterban, is beter bestand tegen externe druk en interne verdeeldheid.

De les van Kautilya: macht behouden door te delen

De relevantie van deze discussie wordt nog duidelijker wanneer we kijken naar klassieke politieke theorie. In de Arthashastra, het staatskundige werk van Kautilya, wordt een fundamenteel principe geformuleerd: macht is alleen duurzaam wanneer zij breed gedragen wordt.

Wanneer een minderheid structureel de macht uitoefent over een meerderheid zonder dat daar voldoende legitimiteit tegenover staat, ontstaat instabiliteit. Die instabiliteit hoeft niet onmiddellijk zichtbaar te zijn, maar werkt onderhuids en wordt op termijn onvermijdelijk destructief.

De implicatie is helder: macht behouden betekent soms dat je haar moet delen. Niet als teken van zwakte, maar als uiting van strategisch inzicht.

Geen strijd, maar noodzakelijke balans

Het grootste risico in de huidige discussie is dat zij wordt geframed als een tegenstelling tussen Sanatan en Arya Samaj. Dat zou een fundamentele fout zijn. Beide tradities hebben een rol gespeeld in de ontwikkeling van de gemeenschap en beide hebben waarde binnen de partij.

De uitdaging is niet om de ene te vervangen door de andere, maar om een nieuw evenwicht te vinden waarin beide bijdragen worden erkend en benut. Een Sanatan voorzitter sluit een sterke rol voor Arya Samaj-georiënteerde denkers en bestuurders niet uit. Integendeel, het kan juist leiden tot een gezondere samenwerking waarin verschillende perspectieven elkaar aanvullen.

De strategische keuze richting 2030

Met het oog op de verkiezingen van 2030 is de keuze die nu gemaakt wordt van doorslaggevend belang. De voorzitter die nu wordt gekozen, zal niet alleen de interne structuur van de partij bepalen, maar ook haar externe positionering en aantrekkingskracht.

Als de VHP er niet in slaagt om haar interne balans te herstellen, loopt zij het risico dat een deel van haar achterban zich afkeert of minder betrokken raakt. In een politiek landschap dat steeds competitiever wordt, kan dat het verschil betekenen tussen herstel en verdere achteruitgang.

Daarom is dit geen moment voor voorzichtigheid of halfslachtige oplossingen. Het is een moment voor helderheid en besluitvaardigheid.

Conclusie: een noodzakelijke correctie

De VHP staat voor een keuze die haar toekomst zal bepalen. Vasthouden aan bestaande structuren kan op korte termijn stabiliteit lijken te bieden, maar vergroot op lange termijn het risico van verval. Het herstellen van de balans door ruimte te geven aan een Sanatan voorzitter biedt daarentegen een pad naar vernieuwing, eenheid en hernieuwde legitimiteit.

Dit is geen radicale koerswijziging, maar een noodzakelijke correctie. Een stap die niet voortkomt uit emotie, maar uit analyse. Niet uit druk, maar uit inzicht.

De vraag is daarom niet of deze stap gerechtvaardigd is. De vraag is of de VHP de moed heeft om haar te zetten op het moment dat het er echt toe doet.

Een Sanatan als vooorzitte MAG, hoeft niet en moet niet. Maar de Arya Samadjis moeten zich bewust zijn dat draagvlak en machtsdeling geen begrippen zijn die uit de lucht komen vallen. Politiek betekent in haar simpelste vorm; je doel bereiken via de weg van de minste weerstand!

dr. Ashwin Ramcharan